რუჯი და ძუძუს ჯანმრთელობა — რას ამბობს თანამედროვე მეცნიერება?

ზაფხული ყოველთვის მოვა... მასთან ერთად კი დაბრუნდება მზიანი დღეები, ზღვა, დასვენება და, რა თქმა უნდა, სურვილი, რომ კანი ლამაზად და თანაბრად გაირუჯოს.

რუჯი ბევრისთვის ჯანმრთელობის, სილამაზისა და დასვენების სიმბოლოა. თუმცა, როგორც მამოლოგს, თითქმის ყოველ ზაფხულს ერთი და იგივე კითხვები მესმის:

• „მზეზე გარუჯვა ხომ არ ზრდის ძუძუს კიბოს რისკს?“

• „სოლარიუმი უფრო უსაფრთხოა?“

• „თუ ფიბროადენომა ან კისტა მაქვს, შეიძლება მზეზე ყოფნა?“

• „ძუძუს ოპერაციის შემდეგ შეიძლება გარუჯვა?“

მოდით, ამ კითხვებს არა მითებით, არამედ თანამედროვე მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მედიცინის ენით ვუპასუხოთ.

რა ხდება რუჯის დროს?

რუჯი ჯანმრთელობის ნიშანი არ არის.

ის წარმოადგენს კანის დამცავ ბიოლოგიურ რეაქციას ულტრაიისფერი (UV) სხივების ზემოქმედებაზე. როდესაც UV სხივები კანს აღწევს, მელანოციტები იწყებენ მეტი მელანინის გამომუშავებას, რათა უჯრედები შემდგომი დაზიანებისგან დაიცვან.

ანუ: რუჯი უკვე მიღებული ულტრაიისფერი დაზიანების ბიოლოგიური პასუხია და არა ჯანმრთელობის მაჩვენებელი.

როგორ მოქმედებს მზე ორგანიზმზე?

მზეს აქვს როგორც სასარგებლო, ასევე პოტენციურად მავნე გავლენა.

დადებითი ეფექტები

უპირველესი და უმთავრესია D ვიტამინის სინთეზი -

UVB სხივები აუცილებელია კანში D ვიტამინის წარმოსაქმნელად. ცნობილია, რომ

D ვიტამინი მონაწილეობს:

• კალციუმის ცვლაში;

• ძვლოვანი სისტემის ჯანმრთელობაში;

• კუნთების ფუნქციაში;

• იმუნური სისტემის რეგულაციაში.

თუმცა მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, რომ:

D ვიტამინის ნორმალური დონის მისაღწევად ხანგრძლივი გარუჯვა საჭირო არ არის!

დღევანდელი გაიდლაინები საჭიროების შემთხვევაში უპირატესობას ანიჭებს საკვებიდან ან მედიკამენტური დანამატებით მიღებულ D ვიტამინს, რადგან ეს გაცილებით უსაფრთხოა.

ფსიქოლოგიური კეთილდღეობა

ზომიერი მზის სინათლე:

• აუმჯობესებს ცირკადულ რიტმს;

• ხელს უწყობს სეროტონინის გამომუშავებას;

• დადებითად მოქმედებს განწყობაზე.

რა უარყოფითი გავლენა აქვს მზეს?

ულტრაიისფერი (UV) სხივები დადასტურებული კანცეროგენია.

ისინი:

• აზიანებენ დნმ-ს;

• აჩქარებენ კანის დაბერებას;

• ზრდიან პიგმენტაციის რისკს;

• იწვევენ ფოტოდაბერებას;

• მნიშვნელოვნად ზრდიან კანის კიბოსა და მელანომის განვითარების ალბათობას.

ეს ფაქტები მრავალჯერ დადასტურებულია WHO, International Agency for Research on Cancer (IARC) და American Academy of Dermatology-ის მიერ.

ზრდის თუ არა მზე ძუძუს კიბოს რისკს?

დღემდე ჩატარებული მაღალი ხარისხის კვლევები აჩვენებს:

არ არსებობს მტკიცებულება, რომ მზეზე ყოფნა პირდაპირ იწვევს ძუძუს კიბოს.

ანუ ულტრაიისფერი (UV) სხივები არ წარმოადგენს ძუძუს კიბოს პირდაპირ მიზეზს.

თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ შეუზღუდავი გარუჯვა უსაფრთხოა.

სოლარიუმი — ხელოვნური რუჯი

აქ სიტუაცია სრულიად განსხვავებულია.

დღეს უკვე აღარ არსებობს სერიოზული სამეცნიერო დავა.

სოლარიუმი კლასიფიცირებულია I ჯგუფის კანცეროგენად, იმავე კატეგორიაში, სადაც თამბაქო და აზბესტია.

IARC-ის დასკვნით:

• სოლარიუმი მნიშვნელოვნად ზრდის მელანომის რისკს;

• ზრდის ბაზალურუჯრედოვანი და ბრტყელუჯრედოვანი კანის კიბოს განვითარების ალბათობას;

• განსაკუთრებით მაღალია რისკი, თუ გამოყენება იწყება 35 წლამდე.

დღეს არც ერთი ავტორიტეტული სამედიცინო ორგანიზაცია აღარ მიიჩნევს სოლარიუმს უსაფრთხო გარუჯვის საშუალებად.

თუ გაქვთ ფიბროადენომა ან კისტა სარძევე ჯირკვალში და გსურთ გარუჯვა, გეტყვით, რომ არ არსებობს მტკიცებულება, რომ ზომიერი მზის ზემოქმედება ზრდის ფიბროადენომის, კისტების ან სხვა კეთილთვისებიანი ძუძუს დაავადებების პროგრესირების რისკს, თუმცა უნდა გვახსოვდეს :

✔ აუცილებელია მზის დამწვრობის თავიდან აცილება;

✔ არ შეიძლება გადახურება მრავალი საათის განმავლობაში;

✔ რეკომენდებულია ზომიერება.

რუჯი ოპერაციის შემდეგ

თუ ჩატარებულია:

• ძუძუს ოპერაცია;

• ონკოპლასტიკური რეკონსტრუქცია;

• იმპლანტაცია;

• ნაწიბურის ფორმირება;

მზის პირდაპირი სხივები რამდენიმე თვის განმავლობაში არასასურველია, რადგან ულტრაიისფერი (UV) სხივები:

• აუარესებს ნაწიბურის მომწიფებას;

• ზრდის ჰიპერპიგმენტაციის რისკს;

• შეიძლება გაახანგრძლივოს შეხორცების პროცესი.

მზისგან დაცვის ოქროს წესები

✔ მოერიდეთ მზეს 11:00–16:00 საათებში;

✔ გამოიყენეთ ფართო სპექტრის SPF 30–50+ მზისგან დამცავი;

✔ განაახლეთ ყოველ 2 საათში;

✔ გამოიყენეთ ქუდი და მზის სათვალე;

✔ ატარეთ UV-დამცავი ტანსაცმელი;

✔ მიიღეთ საკმარისი რაოდენობის წყალი;

✔ მოერიდეთ სოლარიუმს.

როგორც მამოლოგი, ჩემს პაციენტებს ყოველთვის ვეუბნები...

ზომიერი მზის სინათლე ადამიანის ფიზიოლოგიის ნაწილია, მაგრამ გადაჭარბებული ულტრაიისფერი ზემოქმედება — განსაკუთრებით სოლარიუმის სახით — ჯანმრთელობისთვის რეალურ საფრთხეს წარმოადგენს.

დასკვნა

რუჯი შეიძლება იყოს ესთეტიკური არჩევანი, მაგრამ ის არასოდეს უნდა გახდეს ჯანმრთელობის ფასად მიღებული არჩევანი.

ზაფხული ნამდვილად ყოველთვის მოვა. ჩვენი მიზანი კი ის არის, რომ ყოველი ზაფხული ჯანმრთელად, უსაფრთხოდ და ინფორმირებულად შევხვდეთ.

გსურთ, მიიღოთ კვალიფიციური მამოლოგის კონსულტაცია და ჩაიტაროთ დიაგნოსტიკური კვლევა თანამედროვე სტანდარტებით?

მოგვმართეთ